Start hier met schrijven...
A
AOC staat voor Appellation d'Origine Contrôlée, de Franse beschermde oorsprongsbenaming. AOP (Appellation d'Origine Protégée) is de Europese benaming voor hetzelfde principe.
Een appellatie legt onder meer vast uit welk geografisch gebied een product afkomstig moet zijn en aan welke productievoorwaarden het moet voldoen. Champagne is zo'n beschermde oorsprongsbenaming: alleen mousserende wijn die aan de regels van de appellatie Champagne voldoet, mag deze naam dragen.
Het samenbrengen van verschillende basiswijnen tot één champagne. Een producent kan daarbij wijnen van verschillende druivenrassen, percelen, dorpen en oogstjaren combineren.
De assemblage is een belangrijk onderdeel van de stijl van een champagnehuis. Bij een millésime worden uitsluitend wijnen uit hetzelfde oogstjaar gebruikt.
Tijdens de rijping sur lattes blijft de champagne in contact met de afgestorven gistcellen in de fles. Die gistcellen breken langzaam af, een proces dat autolyse wordt genoemd.
Dit draagt bij aan de ontwikkeling van complexere aroma's en smaken, zoals brioche, brooddeeg, biscuit en noten. Hoe langer een champagne op de gisten rijpt, hoe duidelijker deze rijpingsaroma's kunnen worden.
B
Het regelmatig omroeren van het gistbezinksel, de lies, tijdens de rijping van een wijn.
Bâtonnage wordt vooral toegepast tijdens de vinificatie van basiswijnen en kan zorgen voor meer textuur, rondheid en complexiteit.
Letterlijk 'wit van witte'. In Champagne wordt hiermee een witte champagne bedoeld die uitsluitend van witte druiven is gemaakt.
In de praktijk gaat het meestal om 100% chardonnay, al zijn ook andere toegelaten witte druivenrassen mogelijk. De Côte des Blancs is bijzonder bekend om zijn Blanc de Blancs-champagnes.
Letterlijk 'wit van zwarte': een witte champagne gemaakt van blauwe druiven. In Champagne gaat het meestal om pinot noir, meunier of een combinatie van beide.
Het sap van deze druiven is vrijwel kleurloos. Door het sap snel van de blauwe schillen te scheiden, kan er een witte wijn van worden gemaakt.
Brut is de meest voorkomende dosagecategorie voor champagne. Een Brut mag volgens de regels minder dan 12 gram suiker per liter bevatten.
Binnen die categorie kunnen er nog duidelijke stijlverschillen zijn. De exacte dosage en het karakter van de basiswijn bepalen samen hoe droog of rond een champagne uiteindelijk overkomt.
Een van de droogste stijlen champagne. Brut Nature bevat minder dan 3 gram suiker per liter en er mag na het dégorgement geen suiker worden toegevoegd.
U kunt ook benamingen zoals Pas Dosé of Dosage Zéro tegenkomen.
Een Brut Sans Année is een brut champagne zonder vermeld oogstjaar. Hiervoor kunnen basiswijnen van verschillende jaren worden samengebracht.
Veel champagnehuizen gebruiken daarbij reservewijnen uit eerdere oogsten om jaar na jaar een herkenbare stijl te behouden. BSA wordt ook wel non-vintage genoemd.
C
Het Franse woord voor druivenras.
De drie belangrijkste druivenrassen in Champagne zijn chardonnay, pinot noir en meunier. Daarnaast zijn ook enkele veel minder aangeplante historische druivenrassen toegestaan.
Champagne is een beschermde oorsprongsbenaming én de naam van het wijngebied in het noordoosten van Frankrijk.
Alleen wijn die afkomstig is uit het afgebakende gebied en volgens de regels van de appellatie wordt geproduceerd, mag Champagne worden genoemd. Een mousserende wijn die elders volgens dezelfde methode wordt gemaakt, is dus geen champagne.
Een wit druivenras en een van de drie belangrijkste druiven van Champagne.
Chardonnay wordt vaak geassocieerd met frisheid, finesse en elegantie en kan uitstekend ouderen. Vooral de Côte des Blancs, Côte de Sézanne en Montgueux staan bekend om hun chardonnay.
Het zuidelijkste grote wijnbouwgebied van de Champagne, gelegen in het departement Aube. Pinot noir speelt hier de hoofdrol en de streek staat onder meer bekend om haar Kimmeridgische bodems.
Een gerenommeerd wijnbouwgebied ten zuiden van Épernay, waar chardonnay en krijtrijke bodems centraal staan. Hier liggen beroemde wijndorpen zoals Avize, Cramant en Le Mesnil-sur-Oger.
Een wijnbouwgebied ten zuiden van de Côte des Blancs waar ongeveer driekwart van de wijngaarden met chardonnay is beplant.
De iets warmere ligging en andere bodemopbouw kunnen zorgen voor chardonnays met een wat voller, rijper en fruitiger karakter.
Een appellatie voor stille wijn uit de Champagnestreek. Coteaux Champenois heeft dus geen bubbels en kan als rode, witte of roséwijn worden geproduceerd.
Het biedt een bijzondere manier om de druiven en terroirs van Champagne zonder de invloed van de tweede gisting te ontdekken.
Cru verwijst in Champagne traditioneel naar een wijndorp of gemeente, niet naar één afzonderlijke wijngaard.Historisch werden de gemeenten via de échelle des crus geklasseerd. Sommige gemeenten kregen de status Grand Cru of Premier Cru. Die historische classificatie speelt vandaag nog steeds een belangrijke rol in de communicatie over herkomst.
Een term met verschillende betekenissen. Een champagneproducent gebruikt cuvée vaak als benaming voor een bepaalde champagne of assemblage uit zijn assortiment.
Bij de persing heeft cuvée ook een technische betekenis: het is de eerste en kwalitatief meest gewaardeerde fractie van het sap dat uit de druiven wordt geperst.
D
Na de tweede gisting en rijping sur lattes bevindt zich gistbezinksel in de fles. Bij het dégorgement wordt dit bezinksel uit de flessenhals verwijderd.
Daarna kan eventueel liqueur d'expédition worden toegevoegd om de gewenste dosage te bereiken, waarna de fles haar definitieve kurk krijgt.
Een relatief zoete dosagecategorie voor champagne. Demi-Sec bevat 32 tot 50 gram suiker per liter.
Door het hogere suikergehalte is deze stijl duidelijk zoeter dan Brut of Extra Brut.
Na het dégorgement kan een kleine hoeveelheid liqueur d'expédition aan de champagne worden toegevoegd. Dit noemen we de dosage.
De hoeveelheid suiker in de uiteindelijke champagne bepaalt de dosagecategorie, bijvoorbeeld Brut Nature, Extra Brut, Brut of Demi-Sec. Dosage beïnvloedt het smaakprofiel, maar moet altijd samen met onder meer zuurgraad en rijpheid van de wijn worden bekeken.
E
Een droge champagne met 0 tot 6 gram suiker per liter.
Extra Brut bevat minder suiker dan Brut en laat daardoor vaak het karakter van de basiswijn en het terroir nadrukkelijk naar voren komen.
F
Tijdens de alcoholische gisting zetten gisten de natuurlijke suikers uit het druivensap om in alcohol en koolzuurgas.
Dit is de eerste essentiële stap waarbij druivensap wijn wordt. Later volgt bij champagne nog een tweede gisting op fles, waarbij de karakteristieke bubbels ontstaan.
G
Grand Cru is de hoogste historische classificatie voor bepaalde wijngemeenten in de Champagne.
De term heeft betrekking op de herkomst van de druiven en betekent niet automatisch dat iedere champagne met Grand Cru op het etiket kwalitatief beter is dan iedere Premier Cru of niet-geklasseerde champagne. Producent, perceel, oogstjaar en vinificatie blijven minstens zo belangrijk.
L
De vloeistof die na het dégorgement eventueel aan de champagne wordt toegevoegd. Ze bestaat doorgaans uit wijn en suiker.
De hoeveelheid toegevoegde suiker speelt mee in het bepalen van de uiteindelijke dosagecategorie van de champagne.
Een mengsel dat aan de basiswijn wordt toegevoegd voordat deze voor de tweede gisting wordt gebotteld.
Het bevat onder meer gist en suiker. De gist zet de suiker om in alcohol en koolzuurgas. Omdat dit in de afgesloten fles gebeurt, blijft het koolzuurgas in de wijn opgelost en ontstaan de bubbels.
M
Bij maceratie blijft het druivensap gedurende een bepaalde tijd in contact met de schillen. Daarbij worden onder meer kleurstoffen, aroma's en tannines uit de schil opgenomen.
Deze techniek speelt bijvoorbeeld een rol bij de productie van rode wijn en bij rosé de saignée, waarbij blauwe druiven kort met hun schillen in contact blijven om kleur en aroma af te geven.
Tijdens de malolactische gisting wordt het scherpere appelzuur in de wijn omgezet in zachter melkzuur.
Hierdoor wordt de wijn doorgaans ronder en minder scherp van smaak. Sommige champagneproducenten laten deze omzetting bewust plaatsvinden, terwijl andere ze geheel of gedeeltelijk vermijden om meer frisheid en spanning te behouden.
Meunier, vroeger vaak pinot meunier genoemd, is een van de drie belangrijkste druivenrassen van de Champagne.
De druif is goed aangepast aan het koele klimaat en komt vooral veel voor in de Vallée de la Marne. Meunier kan fruitigheid, rondheid en toegankelijkheid aan een champagne geven.
Een millésime of vintage champagne wordt uitsluitend gemaakt met druiven uit één vermeld oogstjaar.
Producenten kiezen doorgaans alleen in geschikte jaren voor een millésime. De champagne moet bovendien langer rijpen voordat hij op de markt mag komen dan een champagne zonder jaartal.
Een belangrijk wijnbouwgebied tussen Reims en Épernay. Vooral pinot noir speelt er een grote rol, al vinden we er ook chardonnay en meunier.
De streek omvat onder meer verschillende beroemde Grand Cru- en Premier Cru-gemeenten.
Ontdek de Montagne de Reims →.
Een klein, geïsoleerd terroir ten westen van Troyes. Meer dan 90% van de wijngaarden is er aangeplant met chardonnay.De krijtbodem en zuidelijke ligging geven Montgueux een heel eigen plaats binnen de Champagne.
De mousse is het geheel van bubbels en schuimvorming dat ontstaat wanneer champagne wordt uitgeschonken.Een fijne, aanhoudende mousse wordt vaak geassocieerd met een aangename textuur en mondgevoel.
P
De perlage verwijst naar de stroom van koolzuurbelletjes die vanuit het glas naar boven stijgen.
De grootte en persistentie van de belletjes worden door verschillende factoren beïnvloed, waaronder de wijn, de rijping en zelfs de vorm en toestand van het glas. De grootte van de bubbels alleen is daarom geen absolute kwaliteitsmaatstaf.
Petit Meslier is een historisch wit druivenras dat in Champagne is toegestaan, maar vandaag slechts op zeer kleine schaal wordt aangeplant.
De druif behoudt van nature een hoge zuurgraad en wordt door sommige producenten opnieuw gebruikt in bijzondere cuvées.
Pinot blanc is een wit druivenras dat in Champagne is toegestaan, maar veel minder voorkomt dan chardonnay.
Vooral in het zuiden van de Champagnestreek, onder meer in de Aube, zijn nog oude aanplantingen te vinden. Sommige producenten gebruiken de druif bewust om historische druivenrassen opnieuw een plaats te geven.
Pinot gris is een historisch toegestaan druivenras in Champagne en staat er traditioneel ook bekend als fromenteau.
Vandaag is de druif zeer zeldzaam. Sommige producenten gebruiken hem nog in assemblages met andere oude druivenrassen.
Pinot noir is een van de drie belangrijkste druivenrassen van de Champagne en de meest aangeplante blauwe druif.De druif is bijzonder belangrijk in onder meer de Montagne de Reims en Côte des Bar. Pinot noir kan structuur, kracht, body en aroma's van rood fruit aan champagne geven.
Premier Cru is een historische classificatie die aan bepaalde wijngemeenten in de Champagne werd toegekend.Net zoals Grand Cru verwijst Premier Cru naar de herkomst van de druiven en niet rechtstreeks naar een gegarandeerd kwaliteitsniveau van de uiteindelijke champagne.
R
Ratafia Champenois is een specialiteit uit de Champagne die wordt gemaakt door verse druivenmost te mengen met alcohol van wijnbouwkundige oorsprong. Hierdoor stopt de gisting en blijven natuurlijke suikers en fruitige aroma's behouden.
Het resultaat is een zoete, aromatische drank zonder bubbels.
Récoltant-Manipulant, afgekort RM, is een vermelding die u op een champagne-etiket kunt tegenkomen.
Ze geeft aan dat de wijnbouwer champagne produceert van druiven uit eigen wijngaarden en zelf instaat voor de vinificatie en commercialisering. Veel kleinere familiale champagneproducenten vallen binnen deze categorie.
Na de rijping sur lattes moet het gistbezinksel naar de flessenhals worden gebracht. Tijdens de remuage worden de flessen geleidelijk gedraaid en steeds schuiner geplaatst.
Uiteindelijk verzamelt het bezinksel zich tegen de kroonkurk in de hals. Daarna kan het tijdens het dégorgement worden verwijderd.
Réservewijnen zijn basiswijnen uit eerdere oogstjaren die een champagneproducent bewaart om later in assemblages te gebruiken.
Ze helpen om de gewenste huisstijl over verschillende oogstjaren heen te behouden en kunnen tegelijkertijd extra complexiteit en rijpheid aan een champagne toevoegen.
Bij een rosé d'assemblage wordt witte basiswijn gemengd met een hoeveelheid rode stille wijn uit de Champagne voordat de verdere productie van de champagne plaatsvindt.
Dit is een van de methodes waarmee roséchampagne kan worden gemaakt.
Bij rosé de saignée ontstaat de roze kleur door blauwe druiven gedurende een beperkte tijd met hun schillen te laten macereren.
De schillen geven daarbij kleur, aroma en structuur af aan het sap. Deze methode verschilt dus fundamenteel van rosé d'assemblage, waarbij witte en rode wijn worden samengebracht.
Rosé des Riceys is een stille roséwijn van pinot noir met een eigen appellatie. Hij wordt geproduceerd in het afgebakende gebied van de gemeente Les Riceys, in de Côte des Bar.
Het is dus geen roséchampagne en bevat geen bubbels.
S
Saignée betekent letterlijk 'bloeden'. Bij deze techniek blijft het sap van blauwe druiven kort in contact met de schillen en wordt daarna een deel van het gekleurde sap afgetapt.In Champagne wordt de techniek onder meer gebruikt voor rosé de saignée.
Een solera is een systeem waarbij wijnen van verschillende oogstjaren doorlopend met elkaar worden vermengd. Een deel van de oudere wijn blijft telkens behouden en wordt aangevuld met wijn van een nieuwe oogst.
Sommige champagneproducenten gebruiken een variant van dit principe voor hun reservewijnen. Zo ontstaat een assemblage waarin meerdere oogstjaren samenkomen.
Sur lattes betekent dat de champagneflessen horizontaal in de kelder liggen tijdens hun rijping na de tweede gisting.
De wijn blijft daarbij in contact met de gistcellen. Tijdens deze periode kunnen complexere aroma's ontstaan, zoals brioche, biscuit en noten. Een langere rijping sur lattes kan zo sterk bijdragen aan het karakter van een champagne.
Sur lie betekent letterlijk 'op de droesem'. De wijn blijft tijdens een deel van zijn rijping in contact met de afgestorven gistcellen.
Dit kan de wijn meer textuur, rondheid en aromatische complexiteit geven.
T
Terroir is het geheel van natuurlijke omstandigheden waarin druiven groeien. Daarbij spelen onder meer bodem en ondergrond, ligging, helling, oriëntatie en (micro)klimaat een rol.
Daarom kan hetzelfde druivenras in verschillende delen van de Champagne een ander karakter ontwikkelen. Terroir is een belangrijke sleutel om de verschillen tussen Champagnestreken, dorpen en zelfs afzonderlijke percelen te begrijpen.
De tirage is het moment waarop de basiswijn wordt gebotteld voor de tweede gisting.
Daarbij wordt liqueur de tirage toegevoegd. De fles wordt afgesloten en de tweede gisting zorgt vervolgens voor het koolzuurgas dat de champagne zijn bubbels geeft.
V
Een groot wijnbouwgebied dat de loop van de Marne volgt en zich vanuit de omgeving van Épernay ver naar het westen uitstrekt.
Vooral meunier is sterk met de Vallée de la Marne verbonden, terwijl in onder meer de Grande Vallée ook pinot noir een belangrijke rol speelt.
Ontdek de Vallée de la Marne →
Vieilles Vignes betekent letterlijk 'oude wijnstokken'.
Er bestaat binnen Champagne geen algemene vaste minimumleeftijd waaraan een wijnstok moet voldoen om zo genoemd te worden. Oude wijnstokken kunnen kleinere opbrengsten geven en worden door producenten vaak gewaardeerd vanwege de concentratie en complexiteit die ze kunnen opleveren.
Vin clair is de stille basiswijn die ontstaat na de eerste alcoholische gisting en voordat de tweede gisting op fles plaatsvindt.
Tijdens het assemblageproces proeven champagneproducenten verschillende vins clairs om te bepalen welke wijnen samen de uiteindelijke champagne zullen vormen.
Een vin de réserve is een basiswijn uit een eerder oogstjaar die door de producent wordt bewaard voor toekomstige assemblages.
Zie ook: Réservewijnen.
Vinification is het geheel van handelingen waarmee druiven of druivensap tot wijn worden verwerkt.
Daaronder vallen onder meer persen, alcoholische gisting, eventuele malolactische gisting en rijping. Bij champagne volgen daarna nog specifieke stappen voor de tweede gisting en rijping op fles.
Z
Zéro dosage betekent dat na het dégorgement geen suiker wordt toegevoegd via de liqueur d'expédition.
Dergelijke champagnes vallen doorgaans binnen de categorie Brut Nature, op voorwaarde dat het uiteindelijke suikergehalte aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoet. Ook termen als Non Dosé en Pas Dosé worden hiervoor gebruikt.